List

TU JEST FILMIK!

T: Wpływ podjętych decyzji, świadomość czasu! MIŁOŚĆ
ostateczny temat: Co znaczą słowa „miłość to wybór”? (determinizm a determinacja)

punkty z przejściami, dopisane po zajęciach online:

notataka

1. Tykwer – reżyser, montażysta, człowiek z PASJĄ
zrobił bardzo nowoczesny jak na koniec XX wieku film
z fabuły: Manni pracujący dla mafii, wplątuje się w wielkie tarapaty, jest winien mafii 100 000 marek; jego kochająca dziewczyna, Lola, bez zastanowienia wybiega z domu (wbrew zdrowemu rozsądkowi i zerowym szansom powodzenia) na ratunek, żeby Manni nie zginął.
20 minut decyduje o miłości, życiu i śmierci.
Tykwer to urodzony w Wuppertalu w roku 1965, Berlińczyk z wyboru, samouk, biografie mówią, że w dzieciństwie zostawiony sam sobie spędzał czas przed telewizorem, swoje pierwsze filmy nakręcił w wieku lat 11, w wieku 14 lat rozpoczął pracę w lokalnym kinie w Wuppertalu, zamykał się w nocy w kinie i oglądał filmy w kółko, np. „Łowcę androidów”; w 1984 roku skończył szkołę średnią z niską średnią, a w 1988 roku przejął zarządzanie berlińskim kinem „Moviemento”, gdzie dla telewizji zrealizował kilka filmowych portretów swoich ulubionych reżyserów (Aki Kaurismaki, Wim Wenders, Peter Greenaway i Lars von Trier). Wenders i Trier należą również do mojego kanonu. Greenawaya nie trawię.

„Biegnij Lola Biegnij” swą strukturą (jest to zabieg świadomy) przypomina „Przypadek” K. Kieślowskiego – potrójność historii i różne zakończenia.

2. Czas a Teoria Chaosu

Teorię chaosu najlepiej obrazuje metafora „efektu motyla”:

teoria chaosu (deterministycznego) to inaczej „wrażliwa zależność od warunków początkowych”; może zostać przedstawiona anegdotycznie: trzepotanie skrzydeł motyla, np. w Ohio, może spowodować po jakimś czasie burzę piaskową po drugiej stronie kuli ziemskiej.
Przed Lorenzem w fizyce klasycznej obowiązywał rygorystyczny determinizm. Wprawdzie teoria względności i mechanika kwantowa sprawiły, że fizycy zaczęli mieć wątpliwości, jak naprawdę należy interpretować „zegarowy mechanizm natury”, ale wydawały się one dotyczyć tylko mikrocząstek.
W 1960 roku E. Lorenz pracował nad prognozowaniem pogody za pomocą przetwarzania danych wprowadzonych do komputera. Stworzył do tego celu układ równań wyrażających relacje między temperaturą, ciśnieniem, prędkością wiatru itd. Sądził, że dokładne dane wejściowe przełożą się na dokładne wyliczenia. Kiedy wprowadził do komputera dwie liczby wejściowe – najpierw 0,506127, a później 0,506 – otrzymał w rezultacie dwa wykresy całkowicie różniące się od siebie, czyli odmienne prognozy (w miarę upływu symulowanego czasu). Prawie nieznacząca różnica wartości liczb na wejściu programu okazała się bardzo znacząca na wyjściu.
Lorenz też wierzył w tezę Laplace’a mówiącą o tym, że jeśli znamy warunki początkowe, określające stan układu czynników czy cząstek, oraz dysponujemy odpowiednimi równaniami dynamicznymi, możemy przewidzieć jego przyszłość. Swoje pierwsze wyniki (dla tak dużych skutków spowodowanych przez niewielkie przyczyny) Lorenz opublikował w roku 1963, przeszły zupełnie bez echa.
Mój jeden z ulubionych filozofów H. Poincaré wskazał na istotne ograniczenia doktryny Laplace’a i modelu zegarowego, ale przez kilkadziesiąt lat nikt nie rozwijał jego pomysłów!

3. Wolna wola a determinizm

Jeszcze raz załączam fragment z R. Koschanego, zestawienie „Biegnij Lola” z Kieślowskiego „Przypadkiem” – nie zgadzam się do końca, że te filmy łatwo jest zestawić, mają one skrajnie różną wymowę: u Kieślowskiego rządzi przypadek (determinizm), u Tykwera determinacja: Lola Koschanego

Jeszcze raz załączam link do krótkiej analizy filmu (po angielsku), skąd wzięłam (przypomnianą mi metaforę) demona Laplace’a:
Renegade cut
stamtąd też wzięłam fragmenty ilustrujące

Autor analizy odwołuje się do tej teoretycznej istoty (demona Laplace’a), która posiada wiedzą kompletną (wie wszystko o wszystkim), o każdej cząstce elementarnej tego świata jak i oddziałujących na nią sił i dlatego znając przeszłość, prognozuje przyszłość.

WNIOSKI:

Możliwość wyjścia z deterministycznego klinczu (życiowego np.) to: determinacja, autodeterminacja (podjęcie wyboru i trzymanie się go mimo porażek).

Załączam fragment z książki S. Wszołka, s. 118! : Ks. prof. Wszołek zajmuje się tematyką racjonalności wiary, jest znawcą filozofii Ch. S. Peirce’a, „Kto ma temu będzie dodane…” to jedyna książka „dla ludu”, złożona z jego kazań.
Ufaj tak

Historia pewnego stwierdzenia św. Ignacego Loyoli, w luźnym sformułowaniu brzmi:
„Ufaj Bogu tak, jakby wszystko zależało od Niego, a nie od ciebie; a działaj tak, jakby wszystko zależało od ciebie”. Wszołek pisze, że dzięki współczesnemu jezuicie (Bolewski Jacek) dowiedział się więcej o historii tego powiedzenia, że jego właściwa wersja brzmi inaczej: „Ufaj Bogu tak, jakby wszystko zależało od ciebie, a nie od Boga; a działaj tak, jakby wszystko zależało od Boga”.

Bardzo mi to pasuje do filmu Tykwera.

Film jest więc antydeterministyczny: determinizm to nie tylko twierdzenie, że wszystkie zjawiska i działania są połączone przyczynowo-skutkowo, ale cały duży prąd w filozofii i nauce nowożytnej (demon Laplace’a) głoszący, że każde zdarzenie jest jednoznaczne i uwarunkowane swoimi przyczynami.

Po obejrzeniu filmu: determinizm jest negatywny, determinacja jest pozytywna, ale to nie jest tak (wracając do pytania z dzisiejszego czatu), że determinizm dotyczy warunków p.w. warunków zewnętrznych, np. materialnych, bo na warunki zewnętrzne też mamy wpływ, np. jeżeli nie mamy pomysłu na duży biznes, prawdopodobnie zmarnotrawimy nawet wielkie pieniądze (przykład zwycięzców w totka: rzadko słyszymy o ich wielkich biznesach i trwałych fortunach).

BARDZO DZIĘKUJĘ ZA TO PYTANIE.

One Response to “BIEGNIJ LOLA BIEGNIJ”

  1. Doda-Wyszyńska

    można kometować? fajnie, na przyszłość…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *